Psikolojik Testler

WISC-IV, Wechsler Çocuklar İçin Zekâ Ölçeği'nin dördüncü sürümüdür; aramalarda WISC-4 olarak da geçer. 6 yaş 0 aydan 16 yaş 11 aya kadar olan çocuk ve gençlere uygulanır. Test bireysel olarak, yani çocuk ile uygulayan uzman baş başayken yapılır. On temel alt testten oluşur; gerektiğinde ek alt testlerle tablo zenginleştirilir. Çocuğun aldığı puanlar, kendi yaş grubundaki çocukların sonuçlarıyla karşılaştırılarak yorumlanır. Bu nedenle sonuç, kaç sorunun doğru yanıtlandığından çok daha fazlasını anlatır.

Hangi yaşta yapılacağı ise merak ettiğiniz soruya bağlıdır. Okula başlarken uyum güçlüğü, ilkokulda okuma-yazmada ya da matematikte beklenmedik zorlanma, ortaokulda notlarda ani bir düşüş ya da tam tersine akranlarından belirgin biçimde hızlı öğrenme, değerlendirme istenen yaygın durumlardandır. Erken bir değerlendirme, gereken desteğin de erken başlamasına imkân verir. Çocuğunuz bu yaş aralığının dışında kalıyorsa, uyguladığımız diğer gelişim ve zekâ değerlendirmelerinden hangisinin uygun olduğuna ilk görüşmede birlikte bakarız.

Test dört ana alan ve bir genel puan üzerinden değerlendirilir. Sözel Kavrama; kelime bilgisini, sözel akıl yürütmeyi ve kavramlar arasında ilişki kurabilmeyi gösterir. Algısal Akıl Yürütme; görsel bilgiyi düzenleme, örüntü fark etme ve yeni bir problemi sözcüklere dökmeden çözebilme becerisine bakar. Çalışma Belleği, bilgiyi akılda tutarken üzerinde işlem yapabilmeyle ilgilidir; çok adımlı bir yönergeyi unutmadan uygulamak buna gündelik bir örnektir. İşlemleme Hızı ise basit görsel bilgiyi hızlı ve doğru biçimde tarayıp işleyebilmeyi yansıtır.

Bu dört alandan Tam Ölçek puanı elde edilir. Ancak asıl bilgi çoğu zaman alanlar arasındaki ilişkide saklıdır. Sözel becerileri güçlü, işlemleme hızı daha yavaş olan bir çocuk konuyu çok iyi anlasa da sınavda süreye yetişmekte zorlanabilir. Alanlar arasında belirgin farklar olduğunda Tam Ölçek puanı tabloyu tek başına anlatmayabilir. Bu yüzden değerlendirmede her alanı hem ayrı ayrı hem de birbiriyle ilişkisi içinde ele alırız. Aynı Tam Ölçek puanına sahip iki çocuğun güçlü yanları birbirinden çok farklı olabilir.

Testin içeriğine yönelik bir çalışma yapılmaz; bunun dışında birkaç pratik ayrıntı uygulama gününü kolaylaştırır. Çocuğunuz gözlük ya da işitme cihazı kullanıyorsa yanınızda getirmeniz gerekir. Düzenli kullandığı bir ilaç varsa ön görüşmede bunu paylaşmanız önemlidir. Ateşli, hasta ya da çok kötü uyumuş bir sabahta yapılan uygulama sonuçları etkileyebileceği için randevuyu ertelemek daha doğru olabilir. Karne, öğretmen gözlemleri ya da daha önce yapılmış değerlendirme raporları varsa bunları getirmeniz de yorumlamaya katkı sağlar.

WISC-IV online uygulanmaz; standart malzemelerle, sessiz bir odada ve yüz yüze yapılır. Küplerle desen oluşturma, resimler üzerinden yürütülen görevler ve süre tutulan çalışmalar, yalnızca doğru yanıta değil, çocuğun bir soruna nasıl yaklaştığına da bakmamızı sağlar. Bu nedenle tüm test uygulamalarımız İstanbul'da yüz yüze gerçekleşir. Ön görüşmeden değerlendirme görüşmesine kadar süreç birkaç buluşmaya yayılır; takvimi sizin ve çocuğunuzun programına göre birlikte planlarız. Uzun bir oturumda molalar için yanınızda su ve hafif bir atıştırmalık bulundurmanız da çocuğunuzu rahatlatır.

Hayır. WISC-IV, çocuğun güçlü olduğu ve zorlandığı bilişsel alanları gösteren değerli bir araçtır, ama tek başına tanı koymaz. Dikkat ya da öğrenmeyle ilgili bir sorunuz varsa, test sonucu bu soruya ışık tutan parçalardan yalnızca biridir. Gelişim öyküsü, okul ve ev gözlemleri, gerekirse diğer testler birlikte değerlendirilir. Tanı gerektirebilecek bir durum düşünüldüğünde çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesine yönlendirme yaparız; rapor bu süreçte hekime yol gösteren bir belge olarak kullanılabilir. Böylece test, bir son nokta değil, doğru soruları sormanın aracı olur.

Puanlama tamamlandıktan sonra sonuçları ailenizle bir değerlendirme görüşmesinde konuşuruz. Puanların ne anlama geldiğini gündelik örneklerle açıklar, evde ve okulda hangi desteklerin işe yarayabileceğini birlikte düşünürüz. Sonuçları çocuğunuza nasıl anlatacağınız da bu görüşmenin konusudur. Bir sayı söylemek yerine “Bazı işlerde çok hızlısın, bazılarında biraz daha zamana ihtiyacın var” gibi onu etiketlemeyen, cesaretlendiren bir dil seçmek çocuğun kendine bakışını korur. Sonuçlar bazen beklentinizden farklı çıkabilir; bu duygunuzu da görüşmede konuşmaya yer açarız.