Çift ve Aile Terapisi

Çoğu çift terapiye, sorunlar yıllarca biriktikten ve iletişim neredeyse tükendikten sonra gelir. Oysa çift terapisi yalnızca son çare değildir. Kavgalar sertleşmeden, kırgınlıklar kalıcı bir mesafeye dönüşmeden gelmek işi çoğu zaman kolaylaştırır. Bazı işaretler konuşmaya değer: Belirli konuları açmaktan artık kaçınıyorsanız, tartışmalarda alay ve küçümseme belirmeye başladıysa ya da birbirinize karşı yalnızca yorgunluk hissediyorsanız, aranızda bir şeyler sıkışmış olabilir. Bunları fark etmek bir başarısızlık değil, ilişkinize dikkat ettiğinizin göstergesidir.

Çift terapisi krizin ortasında olmayan çiftler için de anlamlıdır. Evlilik hazırlığı, ilk çocuğun doğumu ya da emeklilik gibi dönemeçler, iki kişinin beklentilerini yeniden konuşmasını gerektirir. Bu geçişlere birlikte hazırlanmak, sorun çıkmasını beklemekten daha az yıpratıcıdır. İkinizden biri “artık konuşmamız gerek” derken diğerinin aynı noktada olmaması da olağandır; ilk adımı atmak için ikinizin de aynı ölçüde hazır olması gerekmez. Bazen tek bir ortak görüşme bile, neyin konuşulması gerektiğini netleştirmeye yardımcı olabilir.

Çift terapisinin bir ilişkiyi kurtaracağına ya da boşanmayı önleyeceğine dair söz vermek doğru olmaz. Terapinin amacı belirli bir sonuca ulaşmak değil, hangi kararı verirseniz verin onu öfkenin ya da panik anının içinden değil, sakin ve bilinçli bir yerden vermenizdir. Birçok çift, döngüyü fark edip yeni bir konuşma biçimi kurduğunda ilişkiye yeniden alan açabildiğini görür. Bazı çiftler ise süreç içinde yollarını ayırmanın ikisi için de daha sağlıklı olduğuna karar verir.

Bu iki yoldan birini sizin adınıza seçmem ve sizi bir tarafa doğru itmem. İkinizden biri ilişkiye devam etmek, diğeri ayrılmak istiyorsa bu farkı da açıkça konuşabileceğimiz bir zemin kurarız. Ayrılık kararı verildiğinde de çalışma bitmek zorunda değildir. Özellikle çocuklu ailelerde ayrılığın çocuklara nasıl anlatılacağı ve ebeveynliğin nasıl sürdürüleceği üzerine birlikte düşünmek, bu dönemi herkes için daha az sarsıcı hâle getirebilir.

Çalışmanın temeli ortak seanslardır; ikiniz aynı odada, aynı anda konuşursunuz. Ben bu konuşmayı yavaşlatır, tartışma tırmanmaya başladığında araya girer ve her birinizin söylediğini diğerinin gerçekten duyabileceği bir dile çevirmeye çalışırım. Gerekli gördüğümüzde ortak seansların arasına her biriniz için ayrı, bireysel görüşmeler de ekleyebiliriz. Bu görüşmeler, eşinizin yanında söylemekte zorlandığınız şeyleri toparlamak ve kendi geçmişinizden ilişkiye taşıdıklarınızı görmek için alan açar.

Bireysel görüşme yapılacaksa tarafsızlığı korumak için bu imkânı iki tarafa da eşit biçimde sunmaya özen gösteririm. Böylece kimse kendini “terapistle ayrıca konuşan” tarafın karşısında hissetmez. Ortak seanslarda da söz hakkını dengelemeye, birinizin sesi diğerini bastırdığında bunu nazikçe fark ettirmeye çalışırım. İlişkide fiziksel şiddet, tehdit ya da korku varsa önceliğimiz ortak seans değil, güvenliktir; böyle bir durumda önce bireysel destekle ilerlemek daha uygun olabilir. Acil bir tehlike altındaysanız 112'yi aramanız önemlidir.

Bu, ailenin gündemine ve çocuğun yaşına göre değişir. Aile görüşmelerinde çoğu zaman önce ebeveynlerle bir araya gelir, konunun ne olduğunu ve çocukların sürece nasıl dahil olacağını birlikte planlarız. Küçük yaştaki çocuklarla oyun ve çizim gibi kendi dillerine uygun yollardan ilerlenirken, ergenlerle konuşma yetişkinlerle konuşmaya daha yakındır. Bazı seanslara bütün aile katılırken bazılarında yalnızca ebeveynler ya da yalnızca kardeşler bir arada olabilir.

Gözettiğim temel ilke, çocukları yetişkinlerin anlaşmazlıklarının ortasında bırakmamaktır. Eşler arasındaki konular çocukların yanında değil, ebeveynlerle ayrıca konuşulur. Çocuğun seansta söyledikleri ona karşı bir kanıt gibi kullanılmaz; onun sesi de aile içinde duyulmaya değer bir ses olarak yer alır. Çocuğun ayrıca bireysel desteğe ihtiyacı olduğunu düşündüğümüz durumlarda bunu da ebeveynlerle birlikte değerlendiririz. Amaç, evde herkesin kendini biraz daha güvende ve anlaşılmış hissettiği bir düzen kurmaktır.