Online Terapi

Bu soru çoğu zaman ilk mesajlarda karşıma çıkıyor ve çok yerinde bir soru. Terapide değişimi taşıyan şeyin büyük kısmı odanın kendisi değildir; güvenilir bir ilişki, düzenli bir çerçeve ve sizin sürece katılımınızdır. Bu üçü ekran üzerinden de kurulabilir. Haftanın aynı gününde, aynı saatte buluşmak, konuşulanların aramızda kaldığını bilmek ve seans aralarında küçük adımlar denemek, online çalışmanın da omurgasını oluşturur. Etkiyi belirleyen şey bağlantının türünden çok, bu çerçevenin ne kadar korunduğudur. Bu yüzden ilk haftalarda düzeni oturtmaya özellikle özen gösteririm.

Online çalışmanın kendine özgü bazı kazanımları da var. Örneğin sıkışan sabah rutininizi ya da uykuya dalmakta zorlandığınız akşamları konuşurken, tam da o ortamın içindesiniz. Seansta birlikte denediğimiz bir nefes çalışmasını ertesi gün aynı koltukta, tek başınıza tekrarlamak daha kolay olabilir. Öte yandan ekranda beden dilinin bir kısmı görünmez; bu yüzden zaman zaman “Şu an içinizde neler oluyor?” diye daha sık sorarım. Siz de bir şeyin eksik kaldığını hissederseniz söylemeniz, çalışmayı birlikte ayarlamamıza yardımcı olur.

Online seans yalnızca karşılıklı konuşmaktan ibaret değildir. Bilişsel Davranışçı Terapi'de sık başvurduğumuz düşünce kayıtlarını ya da duygu çizelgelerini ekranda birlikte ele alabiliriz. Aynı çizelgeye aynı anda bakmak, konuşulanı somutlaştırmayı kolaylaştırır. Kaygı yükseldiğinde bedeni sakinleştirmeye yönelik nefes ve dikkat çalışmalarını seans içinde canlı olarak dener, sizde nasıl karşılık bulduğuna birlikte bakarız. Şema Terapi'deki imgeleme çalışmaları için de gözlerinizi rahatça kapatabileceğiniz, bölünmeyeceğiniz bir ortam yeterlidir. Yani ekran, kullandığımız yöntemlerin çoğunu sınırlamaz; yalnızca biçimini biraz değiştirir.

Seanslar arası dönem de sürecin bir parçasıdır. Görüşmelerimiz arasında, gündelik hayatta fark ettiklerinizi kısa notlarla izlemenizi isteyebilirim: Hangi durumda gerildiniz, aklınızdan ne geçti, sonra ne yaptınız? Bir sonraki seansta bu notlardan yola çıkarız. Böylece ekran başında konuştuklarımız haftanın geri kalanına yayılır. Sürecin temposunu ve hangi araçların size iyi geldiğini zaman içinde birlikte ayarlarız; herkese aynı kalıbı uygulamam. Notlar uzun olmak zorunda değil; telefonunuza yazdığınız birkaç kelime bile yeterli olabilir.

Başka bir ülkede yaşarken iç dünyanızı ikinci bir dilde anlatmak yorucu olabilir. Gündelik işlerinizi o dilde rahatça yürütseniz bile, çocukluk anıları, aile ilişkileri ya da utanç gibi ince duygular söz konusu olduğunda kelimeler bazen yetmez. Ana dilinizde konuşmak bu katmanlara daha kolay ulaşmanızı sağlayabilir. Ana dilde konuşmak, yalnızca söylediklerinizi değil hissettiklerinizi de daha net duymamıza yardım eder. Gurbette yalnızlık, iki kültür arasında kalmışlık hissi, Türkiye'deki aileyle aradaki mesafe ya da yeni bir ülkeye uyum süreci, online seanslarda birlikte ele alabileceğimiz konulardan yalnızca birkaçıdır.

Pratik tarafta en önemli ayrıntı saat farkıdır. Randevu alırken bulunduğunuz ülkenin saatini Türkiye saatiyle karşılaştırmanız, yaşadığınız ülkede yaz saati uygulaması varsa geçiş dönemlerinde bu farkı yeniden kontrol etmeniz karışıklığı önler. Seans saatini, işten ya da okuldan sonra acele etmeden bağlanabileceğiniz bir zamana koymak iyi gelir. Türkçenin yanı sıra İngilizce ve Arapça da konuşuyorum; hangi dilde kendinizi daha rahat ifade ettiğinizi ilk görüşmede birlikte konuşabiliriz. Uzun vadede sabit bir gün ve saat belirlemek, farklı bir saat diliminde yaşarken sürecin sürekliliğini korumanın en kolay yoludur.

Online çalışma birçok kişi için iyi bir seçenek, ama her durumda ilk tercih olmayabilir. Kendinize zarar verme düşüncelerinin yoğunlaştığı, güvende hissetmediğiniz bir kriz anındaysanız haftalık bir görüntülü seansı beklemeyin; lütfen gecikmeden 112'yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Gerçeklik algısının belirgin biçimde değiştiği, uyku ve beslenmenin ciddi ölçüde bozulduğu ya da madde kullanımının bedensel risk taşıdığı dönemlerde de önce bir psikiyatri hekiminin değerlendirmesi ve yakın takip önem taşır. Bu dönemlerde online terapi ek bir destek olabilir, ama acil yardımın ya da hekim takibinin yerini tutmaz.

Bazen engel kişiden değil, ortamdan gelir. Evde konuştuklarınızın duyulmasından çekiniyorsanız ya da birlikte yaşadığınız biriyle ilişkinizde güvende hissetmiyorsanız, online seans size gereken korunaklı alanı sunmayabilir. Küçük çocuklarla oyun temelli çalışmalarda ve psikolojik test uygulamalarında da yüz yüze görüşme daha uygundur. Bu durumlarda İstanbul'da yüz yüze çalışmayı ya da gerekiyorsa bir hekimle birlikte yürütülecek bir süreci öneririm. Hangi yolun size uyduğuna ilk görüşmede açıkça, birlikte karar veririz.