EMDR Terapi

EMDR, rastgele uygulanan bir teknik değil; sekiz aşamadan oluşan yapılandırılmış bir protokoldür. İlk aşamada öykünüzü dinler, üzerinde çalışılacak anıları ve bugünkü tetikleyicileri birlikte belirleriz. İkinci aşama hazırlıktır: yöntemi tanır, zorlandığınızda kendinizi dengeleyebileceğiniz becerileri çalışırız. Üçüncü aşamada hedef anıyı seçeriz. O anıdaki en rahatsız edici görüntüyü, o anla bağlantılı "güvende değilim" gibi olumsuz inancı, onun yerine koymak istediğiniz olumlu inancı, duyguyu ve bedende nerede hissettiğinizi netleştiririz. Rahatsızlığın şiddetini de 0 ile 10 arasında bir puanla belirtirsiniz.

Dördüncü aşama duyarsızlaştırmadır; anıya odaklanırken iki yönlü, yani çift yönlü uyarım eşlik eder. Bu uyarım, gözlerinizle sağa sola hareket eden bir parmağı ya da ışığı izlemek, ellerinize ya da dizlerinize dönüşümlü hafif dokunuşlar ya da kulaklıktan iki yana sırayla gelen sesler olabilir; size uygun olanı birlikte seçeriz. Beşinci aşamada olumlu inancı güçlendirir, altıncı aşamada bedeninizi tararız. Yedinci aşamada her seansı güvenle kapatır, sekizinci aşamada bir sonraki görüşmede neyin değiştiğini birlikte değerlendiririz.

Bir işleme seansı genellikle kısa bir sohbetle başlar: son görüşmeden bu yana neler fark ettiğinizi ve o günkü hâlinizi konuşuruz. Ardından hedef anıyı kısaca zihninizde canlandırır ve uyarım setlerine geçeriz. Setler kısa tutulur. Her setin sonunda derin bir nefes alırsınız ve size yalnızca "Şimdi ne fark ediyorsunuz?" diye sorarım. Aklınıza gelen bir görüntü, bir duygu ya da bedeninizdeki bir his olabilir; bunu birkaç kelimeyle söylemeniz yeterlidir. Uzun açıklamalar yapmanız ya da doğru cevabı aramanız gerekmez. Seansın sonuna doğru kapanış için ayrılan zamanı da baştan hesaba katarım.

Setler ilerledikçe zihin kendi yolunu izler: bazen ilgisiz görünen bir anı belirir, bazen bir duygu yükselip söner, bazen beden gevşer. Bu akışı yönlendirmeye çalışmanız beklenmez. Arada rahatsızlık puanına bakar, gerekirse uyarımın türünü ya da hızını ayarlarım. Bir anının işlenmesi tek seansta tamamlanmayabilir; bu durumda seansı yarım bırakmayız, sakinleşme çalışmalarıyla kapatır, kendinizi dengede hissettiğinizden emin olduktan sonra ayrılırsınız. Seans aralarında fark ettiklerinizi kısaca not almanızı da isteyebilirim.

Seans sayısı kişiden kişiye değişir; bunu etkileyen birkaç somut etken vardır. Birincisi, çalışılacak anıların sayısı ve niteliğidir: tek bir olaya bağlı bir yaşantı ile yıllara yayılmış, tekrarlayan deneyimler aynı sürede ele alınmaz. İkincisi hazırlık aşamasının uzunluğudur. Duygularını dengelemekte zorlanan biri için bu aşama birkaç seans daha uzun tutulabilir. Bu bir gecikme değil, işlemenin güvenle yapılabilmesi için gereken zemindir; sağlam bir hazırlık, sonraki aşamaları da kolaylaştırır. İlk görüşmelerden sonra size kesin bir sayı yerine, durumunuza göre yaklaşık bir çerçeve sunarım.

Üçüncü etken bugünkü hayat koşullarınızdır. Bir ayrılık, taşınma ya da iş kaybı gibi sarsıcı bir dönemin ortasındaysanız, önce gündelik dengeyi güçlendirmeye odaklanabiliriz. Protokol yalnızca geçmişle sınırlı da değildir: bugün sizi tetikleyen durumlar ve yakın gelecekte karşılaşmayı beklediğiniz zorlayıcı anlar da çalışmaya dahil edilir. Bu yüzden ilerlemeyi belirli aralıklarla birlikte gözden geçirir, gerektiğinde plana yeni hedefler ekleriz. EMDR, ihtiyaca göre Bilişsel Davranışçı Terapi ya da Şema Terapi çalışmasıyla birlikte de yürüyebilir.

EMDR birçok kişi için uygun bir yöntemdir, ama her durumda ilk adım olmayabilir. Bu yüzden işleme aşamasına geçmeden önce dikkatli bir değerlendirme yaparım. Kendinden ya da çevresinden kopmuş gibi hissetmek, bir zaman diliminin nasıl geçtiğini hatırlayamamak gibi dissosiyatif yaşantılar belirginse, hazırlık aşaması uzatılır ve yöntem bu duruma göre uyarlanır. Kendinize zarar verme düşüncelerinin yoğunlaştığı, yoğun madde kullanımının sürdüğü ya da akut bir krizin yaşandığı dönemlerde ise önce güvenlik ve denge gelir; gerektiğinde psikiyatri desteği de sürece katılır.

Hâlâ süren bir tehlikenin içindeyseniz, örneğin şiddet devam ediyorsa, öncelik geçmişi işlemek değil, bugünkü güvenliğinizi sağlamaktır. Gebelik döneminde EMDR'ye başlamak ya da devam etmek, genel durumunuz göz önünde bulundurularak, gerekirse doktorunuzla da konuşularak birlikte değerlendirilir. Göz rahatsızlıkları gibi bedensel durumlarda göz hareketleri yerine dokunma ya da ses kullanılabilir. İlk görüşmede sağlık durumunuzu paylaşmanız, sizin için güvenli bir plan yapmamıza yardımcı olur. Acil bir durumda ise beklemeden 112'yi arayın.